အရှေ့တောင်အာရှနတ်ဘုရားများနှင့် အပူပိုင်းမင့်မြတ်သောစကြဝဠာ
ကျွန်းစုများနှင့် ကျွန်းဆွယ်တို့တွင် ရာစုနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ရောယှက်နေသော ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်နတ်ဘုရားများကို စူးစမ်းရှာဖွေခြင်း- ဂျာဗားတောင်ပင်လယ်ဘုရင်မ၊ ထိုင်းရိုးရာစတုရန်းဗြဟ္မာ၊ မဲခေါင်မြစ်နဂါးဘုရင်၊ စင်္ကာပူ-မလေးရှားဒတ်ခ်ျဂေါင်းနှင့် စပါးရိတ်သိမ်းနတ်သမီးတို့အထိ။
ကျွန်းစုများ၏မူလအစနှင့် ပင်လယ်နှင့်ကုန်းမြေမိခင်နတ်ဘုရားမ (ဆန်ဟျန်ဝိဓိ • ဒေဝီသီရိ • ဂျာဗားတောင်ပင်လယ်ဘုရင်မ)
ဆန်ဟယန်ဝီဒီဝါဆာ (Sang Hyang Widhi Wasa)
Acintya / Sang Hyang Tunggalဘာလီကျွန်း ဟိန္ဒူဘာသာတွင် ပုံသဏ္ဌာန်အားလုံးကို လွန်မြောက်သော အမြင့်ဆုံး အဆုံးစွန်သော အမှန်တရားဖြစ်ပြီး ပင်မနတ်ဘုရားအားလုံးသည် ၎င်း၏ ထင်ရှားသော ပုံသဏ္ဌာန်များဖြစ်သည်။
ဆန်စပါးနှင့် မွေးဖွားခြင်း၏ နတ်ဘုရားမ ရှီလီ (Dewi Sri)
Dewi Sri / Shrideviဂျာဗားနှင့် ဘာလီကျွန်းတို့၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး အစားအစာမိခင်၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာ၊ သားစဉ်မြေးဆက်နှင့် မိသားစု ညီညွတ်မှုကို အုပ်စိုးသည်။
ဂျာဗားတောင်ပိုင်းပင်လယ်ဘုရင်မ (Nyi Roro Kidul)
Kanjeng Ratu Kidulအင်ဒိုနီးရှားတောင်ပိုင်း အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ မြင့်မြတ်သောဘုရင်မဖြစ်ပြီး ရေသတ္တဝါနဂါးများကို အုပ်စိုးကာ ရှေးခေတ်ဂျာဗားဆူလ်တန်ဘုရင့်နန်းဆက်တို့၏ ဝိညာဉ်ရေးအစောင့်ရှောက်သတို့သမီးဖြစ်သည်။
ဆိုင်အမ်အာဏာရနတ်ဘုရားနှင့် ရေလောကနဂါးဘုရင် (လေးမျက်နှာဗြဟ္မာ • ဂဏေသ • ဖရာရာဟု • မဲခေါင်မြစ်နဂါးဘုရင်)
ဧရာဝန် လေးမျက်နှာ ဖြာဖရုံ (Phra Phrom)
ท้าวมหาพรหมကမ္ဘာကျော် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဧရာဝန်လေးမျက်နှာဖြာဖရုံသည် အရှေ့၊ တောင်၊ အနောက်၊ မြောက် လေးဘက်တို့၏ လူ့လောကအလုပ်၊ အိမ်ထောင်ရေး၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို စီမံအုပ်ချုပ်သည်။
ထိုင်းပည်မှ ဆင်ခေါင်းနတ်ဘုရား (Phra Pikanet)
พระพิฆเนศအရှေ့တောင်အာရှ၏ စီးပွားရေး၊ ဖျော်ဖြေရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထိပ်တန်းပညာရှင်များ ကိုးကွယ်သော ကံကောင်းခြင်းနတ်ဘုရား၊ အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားပေးပြီး ကံဆိုးမိုးမှောင်ကို ပယ်ဖျက်ကာ စီးပွားရေးအောင်မြင်စေသည်။
လဟူနတ်မင်း / ရာဟုနက္ခတ်မင်း (Phra Rahu)
พระราหูလနှင့်နေကို မျိုချသော အနက်ရောင်ကျောက်သားနတ်မင်း၊ လူယုတ်မာများ၏ လုပ်ကြံမှု၊ တရားရုံးအမှု၊ ဘေးအန္တရာယ်များကို အထူးနှိမ်နင်းပြီး ဆိုးရွားသောအခြေအနေကို ပြောင်းပြန်လှန်ကာ ဘေးထွက်ကံကြမ္မာနှင့် မထင်ရှားသောကံကြမ္မာတို့ကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသည်။
မဲခေါင်မြစ်၏ရေနဂါးဘုရား (Phaya Nak)
พญานาคမဲခေါင်မြစ်အောက်ခြေနှင့် ဆီးနှင်းတောင်ဘုရားစမ်းရေတွင်းတွင် နေထိုင်သော ဧရာမရေနဂါးဘုရား၊ ရေဥစ္စာ၏အရင်းအမြစ်၊ နှစ်စဉ် လှပသောရေနဂါးပုလဲကို ထုတ်၍ ဗုဒ္ဓအား ရှိခိုးပူဇော်သည်။
ရိုးရာကောင်းချီး၊ ကုန်သွယ်လမ်းနှင့် မြေသွေးနတ်ဘုရားများ (စင်ကာပူ-မလေးရှား ဒတ်တုကုန်း • ကြွယ်ဝချမ်းသာနတ်သမီး ညောင်ကွပ် • မြန်မာ့ ဘိုးဘိုးကြီး)
စင်ကာပူ-မလေးရှား ဒါတွတ်ဂေါင် (Datuk Gong)
Datuk Keramatစင်ကာပူ-မလေးရှား နှစ်နိုင်ငံရှိ လူမျိုးယဉ်ကျေးမှုဖြတ်ကျော်သော ထူးခြားသည့် မြေကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး နတ်ဘုရားဖြစ်ပြီး မလေးရှား ရိုးရာဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ မလေးရိုးရာဓားတိုကို ကိုင်ဆောင်ထားသော ဖုတ်ဒဲရှန်နတ် (福德正神) ဖြစ်သည်။
ကြွယ်ဝချမ်းသာစေသော နတ်သမီး နန်းခွပ် (Nang Kwak)
นางกวักရိုးရာထိုင်းဝတ်စုံနှင့် ရွှေသရဖူကိုဆောင်းကာ ညာလက်ဖြင့် ပေါ့ပါးစွာဖိတ်ခေါ်နေသော နတ်သမီး၊ အရှေ့တောင်အာရှရှိ ဆိုင်များအားလုံးတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ကြွယ်ဝချမ်းသာရေးအထိမ်းအမှတ်။
မြန်မာ့အစောင့်အရှောက်နတ်ဘုရားကြီး ဘိုဘိုကြီး (Bo Bo Gyi)
ဘိုးဘိုးကြီးမြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်တထောင်ဘုရားရှေ့တွင် ထင်ရှားသော ဆံဖြူအဘိုးအိုနတ်ဘုရား၊ နတ်လက်ညှိုးက ရှေ့သို့ညွှန်ပြကာ လမ်းမှန်ကိုပြသခြင်းနှင့် ဆန္ဒမြန်မြန်ပြည့်စေခြင်းတို့ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။
ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် တောတောင်နတ်ဘုရားများ (ဘာသာလာ • မာကီလင် နတ်သမီး)
ဘာသလာ ဖန်ဆင်းရှင်ဘုရား (Bathala)
Bathala Maykapalရှေးခေတ် ဖိလစ်ပိုင် တာဂါးလော့လူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သော အမြင့်ဆုံး စကြာဝဠာဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်ပြီး စကြာဝဠာစနစ်နှင့် လူ့ကံကြမ္မာတို့၏ ရောယှက်မှုကို အုပ်စိုးသည်။
မာကိလိန်တောင်နတ်သမီး (မာရီယာ မာကိလိန်)
Diwata Maria Makilingဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ လာဂူနာပြည်နယ်ရှိ မာကိလိန်တောင်ထွတ်ကို စောင့်ရှောက်သော နတ်သမီး (Diwata)၊ ကရုဏာ၊ မသေနိုင်သောဘဝ၊ မကြာခဏ လူသားအသွင်ဖြင့် ဒုက္ခရောက်နေသော ခရီးသွားများကို ကယ်တင်တတ်သည်။
အရှေ့တောင်အာရှ ဝိညာဉ်ရေးရာနှင့် ရိုးရာဗဟုသုတ
အရှေ့တောင်အာရှ နတ်ဘုရားစနစ်သည် ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဒေသခံတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်မှုတို့ကို အဘယ်ကြောင့် တစ်ပြိုင်နက်ပေါင်းစပ်နိုင်သနည်း။
အရှေ့တောင်အာရှသည် ပင်လယ်ပိုးလမ်းမနှင့် မုတ်သုံကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး ရာစုနှစ်များစွာ ပေါင်းစည်းလက်ခံခဲ့သည်။ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများသည် ဒေသန္တရမြေကြီး၏ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ် (ဆန်နတ်၊ ပင်လယ်ဘုရင်မ၊ မြေခံနတ်) ကို ဟိန္ဒူဘာသာ၏ ဗြဟ္မာ၊ ရှီဝ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ နဂါးဘုရင် အစောင့်အရှောက်တို့နှင့် လှပစွာ ရောယှက်ကာ လက်တွေ့ကျပြီး ထူးခြားထိရောက်ကာ လက်ခံနိုင်သော ယုံကြည်မှုပုံစံတစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။
နေ့စဉ်ကျင့်သုံးခြင်းနှင့် ဆုတောင်းခြင်းတွင် မည်သည့်တားမြစ်ချက်များကို သတိပြုသင့်သနည်း။
ဒေသဆိုင်ရာနတ်များ၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းကို တင်းကျပ်စွာလေးစားရန်လိုအပ်သည်။ ဥပမာ ဆစ်ဂါပူနှင့် မလေးရှားရှိ နတ်ကောင်းအား ပူဇော်ရာတွင် ဝက်သားနှင့် အရက်ကို လုံးဝမသုံးရပါ (ဟလာလ်ပူဇော်သက္ကာကိုသာ အသုံးပြုရမည်)။ လဟူနတ်အား ပူဇော်ရာတွင် အနက်ရောင်ကော်ဖီ၊ အနက်ရောင်နှမ်းစသည့် အနက်ရောင်ပစ္စည်း ရှစ်မျိုးကို ဦးစားပေးရွေးချယ်ရမည်။ စတုရန်းမျက်နှာရှိသော နတ်အား ဦးချကိုးကွယ်ရာတွင် ဆုတောင်းပည့်သောအခါ ကတိအတိုင်း ပြန်လည်ပူဇော်ရမည်။